ŞAGUC’LARIN AVLUSUNDA YATIRILAN BİR MİSAFİR.
1973 yılında Çerkes Kadılı’dan Haneko’lardan Şükrü isminde bir delikanlı, lise son sınıftayken kendi ifadesi ile Çerkes Hamallı’nın kızlarının güzelliğini görmek için Çerkes Hamallı’ya gitmeye karar verir.
O günün şartlarında en şık kıyafetlerini giyer. Yaz günü Kadılıköyü ile Çerkes Hamallı Köyleri arasındaki uzun mesafeye rağmen, sıcakta, üşenmeden, hem kızlarla ile tanışmak için, hem de macera olsun diye Şaguc’ların gelini Z’ız’ıw teyzesini ziyaretini bahane ederek Çerkes Hamallı’ya gelir.
Köydeki dört hac’eşten biri de teyzesinin gelin gittiği evindir. Yol yorgunu delikanlı misafiri hac’eşe alırlar. Xabzeye göre köye kız veya erkek fark etmez, genç misafir veya misafirler gelmişse köydeki yaşıtlarından bekar olanlar “hoş geldin karşılamasına” giderler. Bu çerçevede köyde Hanek’o Şükrü’yü tanımayan gençler meraktan, tanıyanlar da xabze gereği hac’eşe “hoş geldin ziyaretine gelirler” tanışırlar. Yemekler yenir, ayranlar, bahsımalar çaylar içilir, aguavolar oynanır. Türlü hikayeler anlatılır, Misafire hoşça vakit geçirtilir ve gece geç vakit herkes yatmak amacıyla evlerine dağılır. Yani Heneko Şükrü, herkesin dağıldığını zannetmektedir.
Hac’eşte ev sahibesi tarafından somyanın üzerindeki yorgan, yastık bembeyaz örtülerle misafirin yatması için hazırlanır ve sonra da “İyi geceler, bir ihtiyacın var mı?” diye sorulduktan sonra değerli misafir yatırılır. Misafirimiz yol yorgunu olması nedeniyle başını yumuşacık yastığa koyar koymaz hemen uykuya dalar.
Çok derin ve güzel uyur. Sabah güneş doğduğunda yüzünün ısınmasından sanki güneşin kendi üstüne doğmuş olduğunu hisseder. Hanek’o Şükrü “Sabah oldu galiba” diye düşünerek gözünü açar ki, gözünün içine güneş ışıldıyor, tavan yok ortalıklarda, cam, pencere yok ve somya hac’eş kapısının karşısında Şaguc’ların avlusunda duruyor ve kendisi de avlunun ortasında yatağın içende yatıp gece boyunca uyuduğunu farkediyor. Meğer, çoktan sabah olmuş, güneş doğmuş artık. Kalkıp apar topar kendisini tekrar hac’eşe atar. Üstünü başını giyinir. Diğer taraftan da bunun Çerkes Hamallı’nın hin kızlarının fikri olduğunu hemen anlar. Gülümseyerek “bana oyun ettiler” der içinden.
Böylelikle Kadılı’lı Haneko Şükrü teyzesinin gelin olarak geldiği Çerkes Hamallı kızlarıyla da, erkekleriyle de tanışmış olur.
Ne dersiniz, böyle güzel adetlerimiz halen yaşıyor mudur?
ŞAGUC’ME YAŞAGU DAĞEL’E ZI HAC’EGOR
Yil’es 1973’üm Çerkes Kadılı’ım şışew Haneko wunağom Şükrü zıfaore zı nıbjıc’em, yej yioc’emre Çerkes Hamale’m yipşaşexem yadexağer yil’eğunım feşc’e Çerkes Hamalem qonew yigu kırız’ağ.
A mafexem yagopenığe şığınjötxer zixil’ağ. Ğemafe mafem Kadılıhablemre Çerkes Hamale hablemlere yazefagu zerec’ıhağew yemıpl’ew, fabem, yemızeşew, pşaşexem neuse yafehunım feşc’emre, şharıqo woroh’ yio yejyaneşıphu Şaguc’meyanıse Z’ız’ıw’um feqonırıy şhağu zifiş iy Çerkes Hamale Hablem kequağ.
Kuacemdet hac’eşipl”’ım yazıreriy yaneşıphum zıquağe wuner arığ. Ğogum yiğepşığe hac’er hac’eşım rağeblağağ. Xabzem wuzepl’ıc’e kuacem pşaşemiy amırme şawomiy zeşımışew wuwbıtınıy, hac’enıbceğumiy nıbceğuxemiy kequağexeme kuacemdes yanıbceğuxer (hac’er) yağapew “Gırağebleğenew peğoc’ınıxiy” ne use feh’unıx. Zedeşxenıx. Şxıwupsır, bahsımer, şayır zedeşönıx, aguawor zedeş’enıx. Otejxer kaojre hac’em yiguape yaş ınımre vaktır zıblec’ıc’e zepstewuriy çıyenfeşc’e yawnexem qoxeney zebgırıc’ıjığex. Şhac’e Hanek’o Şükrü’m zepstewuriy zebgırec’ığexewc’e ş’eh’u.
Hac’eşim wunebısımım somya p’emtet çxı anır, şhanter, teh’ofıjıbzexemre hac’em fiğehazerığ, yiwujremiy “Çeş rehat, wuzfenıkogore şı a?” yiuy yewupc’ıwuj hac’el’ap’er yiğeğol’ıjığ. Tihac’er ğogum haleçı zeriş’ığem feşc’e yişha şhanteşabem zıtrel’ham c’exew çiyem xil’esağ.
Kuwow daxow çıyağ. Pçedıjıpem tığer kızepsım yinequ kızestım wumış’eme tığer yej yiguc’u’ kıtepsew fede şıh’uğ. Haneko Şıkrum “Pçedıjı h’uğeme ş’u a” yio yeguşıpsızere yinea zızetrexım, yineqoz’ tığer kışepse. Wunec’aşör guzegum yıtıjep, yiapçıriy şhanığupçeriy şıejxep. Somye p’er hac’eşıpçem peutow Şaguc’me yaşagu det. Yejiriy şaguguzegum, p’em xelew çeşım renew zereçıyağer gul’ıtağ. Arı şhac’e, beşşağow pçedıj zereh’uğer. Tığeriy kıkoc’ığow kıdıfiyağağ. Ketecıy guzejoğow yic’erc’e hac’eşım zıriz’ejığ.Zifepejığ. Zıbğumc’e mı semerkowır Çerkes Hamalem yauşe pşaşexem yagupşıser gul’itağ. Guş’uc’ıre “Se cegul’e saşığ” yiuağe yiguc’e.
Mıfedere kabzeu Kadılımşış Haneko Şıkru’ yaneph’um nıse o’ kızdequağe Çerkes Hamalem yipşaşere, yişawore neuse yafeh’uğ.
Sıd yeş'onır, cırıy mıfede xabze daxexer mepsewuxa ş ua?
